هنر

تجهیزات اولیه در قالیبافی
هر قالیباف باید ابزارهایی همچون دار، قلاب، چاقو، دفتین و نخ مناسب در اختیار داشته باشد.طوفان بت دار چارچوبی است که تارها روی آن قرار می‌گیرند. نخ‌های تار باید مستحکم و یکدست باشند. نخ پود برای استحکام بیشتر در میان گره‌ها قرار می‌گیرد. کیفیت ابزارها، نقش مهمی در نتیجه نهایی دارد. چاقوی قالیبافی باید تیز و مناسب برش نخ باشد. قلاب، ابزار اصلی گره‌زدن به شمار می‌رود. دفتین برای کوبیدن گره‌ها استفاده می‌شود. آشنایی با این وسایل شرط آغاز کار حرفه‌ای است.

۲. گره‌ها و نقش آن‌ها در بافت
قالیبافی بدون گره‌زدن ممکن نیست. گره ترکی از پشت دار زده می‌شود و محکم‌تر است. گره فارسی از جلوی دار و با انعطاف بیشتری بافته می‌شود. در مناطق ترک‌زبان ایران، گره ترکی رایج‌تر است. در قالی‌های سنتی فارس، گره فارسی بیشتر به چشم می‌خورد. شناخت هر دو گره برای انتخاب سبک مناسب مهم است. ترکیب گره‌ها در برخی قالی‌ها دیده می‌شود. تعداد گره‌ها در هر سانتی‌متر نشانگر تراکم است. گره‌زدن نیازمند تمرین فراوان است.

۳. نقشه‌خوانی در هنر قالیبافی
قالیبافان از روی نقشه‌های خاص بافت را انجام می‌دهند. نقشه‌ها معمولا به صورت شبکه‌های مربعی چاپ می‌شوند. هر مربع در نقشه نمایانگر یک گره است. رنگ‌های نقشه با رنگ نخ‌ها مطابقت دارد. خواندن دقیق نقشه برای حفظ طرح بسیار مهم است. برخی قالی‌ها بدون نقشه و به‌صورت ذهنی بافته می‌شوند. در این سبک، خلاقیت فرد حرف اول را می‌زند. طراحی نقشه خود نیازمند تخصص است. مهارت در نقشه‌خوانی سرعت کار را افزایش می‌دهد.

۴. شرایط فیزیکی و نحوه بافت
نشستن طولانی مدت پشت دار نیازمند رعایت نکات بهداشتی است. چهارپایه‌ی استاندارد باید مورد استفاده قرار گیرد. باید از انحنای زیاد ستون فقرات جلوگیری کرد. دست‌ها باید به راحتی حرکت کنند. گره‌زدن باید با تمرکز انجام شود. وضعیت صحیح بدن از خستگی زودرس می‌کاهد. ابزارها نباید باعث فشار به دست شوند. نور کافی محیط کار را دلپذیر می‌سازد. توجه به وضعیت بدنی باعث افزایش طول عمر حرفه‌ای قالیباف می‌شود.

۵. مراحل نهایی‌سازی قالی
پایان بافت به معنی پایان کار نیست. اضافه‌های نخ باید بریده شوند. گره‌ها باید با دقت کوبیده شوند. پرداخت قالی، برجستگی‌های اضافی را حذف می‌کند. این کار با قیچی مخصوص انجام می‌شود. در پایان، قالی باید شسته و خشک شود. حاشیه‌ها محکم‌کاری می‌شوند. ریشه‌ها مرتب و ایمن‌سازی می‌شوند. این فرآیند زیبایی و دوام قالی را تضمین می‌کند.