هنر

ابزارهای لازم برای شروع قالیبافی
برای آغاز قالیبافی باید ابزارهای خاصی تهیه شود. طوفان بت از جمله دار قالی، چاقو، قلاب و دفتین. دار همان چارچوبی است که تارهای قالی روی آن سوار می‌شوند. نخ تار و پود با مواد طبیعی مانند پنبه و پشم انتخاب می‌شوند. کیفیت مواد اولیه، پایه کار قالی است. چاقو برای بریدن دقیق نخ‌ها به کار می‌رود. قلاب در گره‌زدن و عبور نخ‌ها از بین تارها کاربرد دارد. با دفتین گره‌ها به هم فشرده می‌شوند. آشنایی کامل با ابزارها، قدم اول در مسیر حرفه‌ای شدن است.

۲. انواع گره در هنر قالیبافی
گره‌ها اساس بافت قالی هستند. گره فارسی و ترکی دو نوع اصلی گره‌اند. گره ترکی بیشتر در شمال‌غرب ایران رایج است. گره فارسی در مناطق مرکزی ایران استفاده می‌شود. انتخاب نوع گره وابسته به منطقه، طرح و جنس نخ است. گره‌های ترکی سفت‌تر و منسجم‌تر هستند. گره‌های فارسی نرم‌تر و هنرمندانه‌تر جلوه می‌کنند. مهارت در زدن هر دو نوع گره ضروری است. یادگیری گره‌زنی مهم‌ترین بخش فنی قالیبافی است.

۳. آموزش خواندن نقشه قالی
نقشه قالی شامل جدول‌های رنگی است. هر خانه در نقشه نماینده یک گره است. نقشه‌خوانی برای اجرای دقیق طرح بسیار حیاتی است. رنگ‌ها روی نقشه به نخ‌های واقعی اشاره دارند. خواندن نقشه نیاز به دقت و تمرکز دارد. طراحی برخی قالی‌ها ذهنی انجام می‌شود. در این موارد تجربه قالیباف بسیار مهم است. الگوهای سنتی در طراحی نقش مهمی دارند. مهارت در نقشه‌خوانی باعث اجرای بی‌نقص طرح‌ها می‌شود.

۴. شیوه‌های صحیح نشستن و گره‌زنی
قالیباف باید ساعت‌ها روی دار بنشیند. انتخاب نشیمن‌گاه مناسب از خستگی جلوگیری می‌کند. نشستن صحیح مانع دردهای عضلانی می‌شود. حرکات دست باید آزاد و بدون فشار باشد. گره‌زدن با دقت و هماهنگی انجام می‌شود. ابزارها باید درست در دست گرفته شوند. نور کافی در محیط کار لازم است. وضعیت بدن نباید باعث آسیب بلندمدت شود. رعایت اصول بهداشتی در حین کار اهمیت دارد.

۵. نهایی‌سازی و تکمیل قالی بافته‌شده
قالی پس از اتمام گره‌زنی باید تکمیل شود. نخ‌های اضافی بریده می‌شوند. سطح قالی یکدست می‌شود. با پرداخت، برجستگی‌ها اصلاح می‌شوند. قیچی‌های مخصوص برای اصلاح سطح استفاده می‌شوند. درخشش و زیبایی قالی بیشتر می‌شود. قالی باید شسته و خشک شود. حاشیه‌ها و ریشه‌ها تقویت می‌شوند. قالی آماده عرضه یا استفاده می‌گردد.