هنر

مفهوم کاریکاتور چیست؟
کاریکاتور تصویری است که با استفاده از اغراق، طنز و ساده‌سازی طوفان بت، ویژگی‌های چهره یا رفتار افراد یا پدیده‌ها را به نمایش می‌گذارد. هدف این هنر انتقال مفاهیم اجتماعی، سیاسی یا فرهنگی به زبان بصری است. کاریکاتور می‌تواند بامزه باشد یا پیامی عمیق و جدی را منتقل کند. گاهی فقط برای خنده کشیده می‌شود و گاهی برای اعتراض یا هشدار. در آن اغلب چهره‌ها یا موقعیت‌ها به شکلی غیرواقعی ولی قابل‌تشخیص ترسیم می‌شوند. ویژگی مهم کاریکاتور این است که با یک نگاه، مفهوم را می‌رساند. برای همین در رسانه‌ها بسیار محبوب است. این هنر، پلی میان تفریح و تفکر ایجاد می‌کند. در واقع کاریکاتور، خلاصه‌ای هنرمندانه از یک نقد است.

2. پیشینه تاریخی کاریکاتور
در طول تاریخ، اشکالی از کاریکاتور در تمدن‌های مختلف دیده شده‌اند. مصری‌ها، یونانی‌ها و رومی‌ها از نقاشی‌های طعنه‌آمیز استفاده می‌کردند. در قرون وسطی، اروپایی‌ها برای انتقاد از حکومت یا کلیسا، طرح‌های طنزآمیز می‌کشیدند. با اختراع چاپ، کاریکاتور به عاملی برای آگاهی عمومی تبدیل شد. در دوره رنسانس، هنرمندانی چون داوینچی چهره‌ها را با اغراق خاصی به تصویر می‌کشیدند. قرن نوزدهم اوج شکوفایی این هنر در مطبوعات بود. در ایران نیز با ظهور روزنامه‌ها در عصر قاجار، کاریکاتور جای خود را باز کرد. نشریاتی چون "نسیم شمال" و "توفیق" از پیشگامان بودند. امروزه کاریکاتور در قالب دیجیتال در سراسر جهان منتشر می‌شود.

3. گونه‌های کاریکاتور
کاریکاتورها بسته به موضوع و هدفشان انواع مختلفی دارند. نوع چهره‌محور، با بزرگ‌نمایی صورت افراد، بیشتر دیده می‌شود. کاریکاتور موضوعی به مسائل فرهنگی، اقتصادی یا اجتماعی می‌پردازد. نوع سیاسی از محبوب‌ترین گونه‌هاست که اغلب درباره شخصیت‌ها و تصمیمات سیاسی است. کاریکاتورهای فکاهی با هدف خنداندن و سرگرمی طراحی می‌شوند. برخی کاریکاتورها بدون کلام‌اند و پیام خود را فقط با تصویر منتقل می‌کنند. کاریکاتور متحرک نیز با استفاده از تکنولوژی در انیمیشن کاربرد دارد. گونه مفهومی، بیشتر بر ایده‌ها تمرکز دارد تا شخصیت‌ها. کاریکاتور روایی شبیه کمیک است ولی در قالب مستقل. هر نوعی از این‌ها، سبکی خاص و مخاطبی متفاوت دارد.