هنر

سرآغاز نقاشی در ایران کهن
ایران باستان دارای سابقه‌ای کهن در هنر تصویری است. نقوش تپه‌های باستانی، گویای تمدنی هنردوست هستند. بت بال 90 دیوارنگاره‌ها نشان از باورهای معنوی و اسطوره‌ای دارند. هنرمندان با رنگ‌های طبیعی آثار خلق می‌کردند. موجودات اسطوره‌ای و نقش‌های آیینی پرتکرار بودند. سبک‌ها خطی و فاقد پرسپکتیو مدرن بودند. نقاشی در آن دوره با آیین‌های مذهبی پیوند داشت. این هنر نخستین گام به‌سوی نگارگری بود. نقاشی ایران از همین‌جا آغاز شد.

۲. شکوه نقاشی ساسانی
در دوره ساسانی، نقاشی رشد چشمگیری یافت. شاهان از آن برای نشان دادن قدرت استفاده کردند. دیوارنگاره‌های کاخ‌ها تصویری از صحنه‌های شکوه بودند. چهره‌ها با جزئیات و لباس‌ها با دقت نقاشی می‌شدند. رنگ‌های زنده و هماهنگ در آثار کاربرد داشتند. هنرمندان از هنر غربی نیز تأثیر گرفتند. ترکیب سنت ایرانی با عناصر بیگانه دیده می‌شود. این نقاشی‌ها بر هنر اسلامی اثر گذاشتند. ساسانیان را آغازگر نگارگری می‌دانند.

۳. نگارگری پس از اسلام
پس از اسلام، نقاشی به شکلی نوین ادامه یافت. تصویرسازی در کتاب‌ها و متون مقدس رایج شد. مکاتب هرات، شیراز، تبریز از مهم‌ترین جریان‌ها بودند. مضامین ادبی، عرفانی و مذهبی غالب بودند. ترکیب‌بندی‌ها زیبا و رنگ‌ها شاداب بودند. تصویرسازی به سبک انتزاعی نزدیک شد. نقاشان ایرانی در جهان اسلام شهره بودند. نگارگری با مینیاتور اسلامی پیوند خورد. این دوره نماینده هنر تصویری اسلامی ایران است.

۴. هنر دوران صفویه
صفویه نقش مهمی در پیشرفت نگارگری داشت. دربار صفوی پشتیبان جدی هنرمندان بود. سبک رضا عباسی شاخص این دوره بود. نقاشی‌ها گاه مستقل از کتاب خلق می‌شدند. موضوعاتی مانند شکار، عشق و عرفان محبوب بودند. تکنیک‌ها و رنگ‌گذاری پیشرفت کرد. تأثیر هنر غربی در برخی آثار دیده می‌شود. چهره‌پردازی انسانی پیشرفت قابل توجهی داشت. صفویه را دوران زرین هنر تصویری می‌دانند.

۵. نقاشی امروز ایران
دوران معاصر، عرصه تحول در نقاشی ایران بود. مدرنیته و سنت در کنار هم دیده می‌شوند. هنرمندان معاصر سبک‌های متنوعی را تجربه کردند. تأسیس دانشکده‌ها باعث رشد آموزش هنری شد. سبک‌هایی نظیر سوررئالیسم و انتزاعی محبوب شدند. هنرمندانی با هویت جهانی پدید آمدند. آثار هنری به زبان اجتماعی و فردی تبدیل شدند. حضور ایران در نمایشگاه‌های جهانی گسترده‌تر شد. هنر معاصر ایرانی پیوسته در حال گسترش است.